İlhan Sevin

Bugün sizlere tam da Hobbes’un bu sözünden yola çıkarak insanlığın ve toplumun kanayan yarası haline gelen bir durumdan bahsedeceğim. Günümüz insanının en önemli hastalığı nedir diye sorsam bana onlarca, yüzlerce hastalık sayarsınız. Ama ben bugün sizlere daha farklı bir hastalık durumundan bahsetmek istiyorum.

Egoizm ya da diğer adı bencillik maalesef toplumsal yapıyı, kültürü ve insanlığı kemirmeye devam ediyor. Günlük hayatımızdaki ilişkilerimizde, arkadaşlık ilişkilerimizde, iş yerindeki ilişiklerimizde ve diğer tüm ilişkilerimizde bazı insanların, kendilerini farklı ve sürekli haklı görmesi ya da kendisini yüceltmesi neredeyse yaşamımızın bir parçası oldu. Bu yapıdaki insanlar, egolarına sahip olamaz ve küçük şeylerden bile fırtınalar kopartabilirler. Kendini başkalarından üstün görmek nasıl bir ruh halidir? Başkaları ile rekabeti düşmanlığa dönüştürmek nasıl bir psikolojik durumun sonucudur? Bu, sağlıklı bir insanın ruh hali değil. Maalesef bencillik artık bir hastalığa dönüşmüş durumda…

Peki, neden bencillik giderek bir hastalığa dönüşüverdi? Bu sorunun sebepleri arasında teknolojinin ve günümüzün koşullarının getirdiği birçok etkeni gösterebiliriz. Ama en büyük etken ne biliyor musunuz? İçinde bulunduğumuz yüzyılda yaşanan gelişmelerin sonucunda ortaya çıkan bireyselleşme ve onun getirmiş olduğu bencilik duygusu…

Doğan Cüceloğlu yukarıda anlattığım durumları, “Korku kültürü içinde kaldığımız sürece, en önemli değer diğerinden daha güçlü olmak, ondan daha yüksek olmakla” açıklıyor. Yani Doğan Hoca, “Korku kültürü” içerisinde yaşadıkça kendini başkalarından yüksek ve güçlü görmenin insanlık için devam edeceğinden bahsediyor. Zaten kibir ve nefret duygusu da korku kültürü içerisinde yetişen insanların en büyük sorunudur.

Toplumsal kültürden bireysellik kültürüne,

Güven kültüründen güvensizlik kültürüne,

Dayanışma kültüründen uzaklaşma kültürüne,

Birliktelik kültüründen yalnızlaşma kültürüne, doğru son yıllarda yukarıda saydığım kültürel geçişin sonuçlarına her gün şahit oluyorsunuzdur! Maalesef çok derin bir şekilde bu geçişleri farkında olarak ya da olmayarak toplumsal yıkıma götürecek şekilde yaşamaya devam ediyoruz.

Batı kültürü, bu geçişi ve sonucunda yıkımı zaten yüzyıllar öncesinden yaşamaya başlamıştı ve hala yaşıyor. Ama beni daha çok endişelendiren,  Anadolu ve Mezopotamya kültürelleri ile yoğrulan ülkemizin haliyle insanlarımızın giderek bencillik hastalığının pençesine yakalanmalarıdır.

Çünkü bu coğrafyada yaşayan Anadolu insanın en temel özelliği, toplumsal dayanışma, güven ve birliktelik duygusunun çok güçlü olmasıdır. Bu toplumun insanları, geçmişte her zaman ben yerine biz demeyi başarmıştır.  Ama son yıllarda, dayanışma kültürü, güven kültürü ve birliktelik kültürünün maalesef erozyona uğradığını üzülerek izliyoruz. Artık bireyselleşme ile karşımızdakinin durumunu ve halini anlamamaya başladık bu da sosyal duygularımızı ve ilişkilerimizi bozmaya başladı. Caddede, sokakta yürürken düşen birisine yardım etmemek ya da aynı apartmanda ve siteden oturanların çoğunun paylaşımlarının olmaması son yıllarda kent kültürünün ne yazık ki alışılagelmiş durumu haline geldi. Siteleşmeyle, mahalle kültürünü ve içinde barındırdığı sosyal güven duygusunu da “site güvenlik görevlilerine” teslim ettik.

Kısacası, biz bilincinden uzaklaşıp ben bilincine hapsolduğumuz zaman giderek daha da yalnızlaşıyoruz. Farkında mısınız?

İlhan Sevin

Eğitimci