İlhan Sevin

Dayanışma, paylaşım, mutluluk, huzur, sevinç, üzüntü… Kısacası ev, insana hayat verir, can katar, yön verir. Hiç dikkat ettiniz mi? Evinizden mutlu ya da pozitif enerjiyle çıktığınız zaman gününüz mutlu ve enerjik geçer. Evinizden mutsuz, üzgün bir ruh haliyle çıktığınızda o gününüz de mutsuz ve enerjisiz geçer.

İşte bu nedenle ev ortamı yetişkin bireylerde olduğu kadar çocukların da zihinsel ve ruhsal gelişimlerinde çok etkilidir. Ev ortamı çocuk için kendisini keşfettiği, ilgiyi, değeri, sevgiyi gördüğü, merak duygusunu giderdiği bir ortamdır. Yine çocuklar evde, birtakım kuralları, değerleri edinerek, sorumluluk duygusu kazanırlar. Kısacası onlar için ev, kendilerini tehlikelere karşı güvende hissettikleri, mücadeleyle geçecek dışarıdaki hayata hazırlanacakları sıcak bir yuvadır.

Ev ortamı çocuk için sadece yukarıda saydığım değerleri ve kazanımları edindiği yer midir? Tabii ki değildir. Ev ortamı aynı zamanda çocuk için nörogelişimsel sağlığı içinde bir şeyler kazanacağı bir ortam olmalıdır. Yani diğer bir ifadeyle ebeveynler ev ortamını çocuğun zihinsel gelişimini gerçekleştirebileceği, öğrenme alışkanlığını edinebileceği bir ortam haline de getirmelidirler.

Doğal olarak sormak isteyeceksinizdir. Bir ev çocuğunuzun zihinsel gelişimini gerçekleştirebileceği bir ortam haline nasıl getirilebilir? Bu konunun çok önemli olduğunu düşünerek, anne ve babalara bazı önerilerim olacak.  Anne-babalar aile ortamını çoğu zaman çocukları için bazı değerleri kazanacakları yer olarak görürler. Oysaki bu büyük bir yanılgıdır. Olaya sadece bu pencereden bakmak çocuğunuzun zihinsel gelişimi için sınırlayıcı bir tutum olur. Anne-babalar çocuklarını dışarıdaki yaşam koşullarına alıştırabilmeleri için ve onlara kazandıracakları değerler yanında zihinsel gelişimleri için de bir takım önlemler almak zorundadırlar.

Eğer çocuğunuz okul çağında ise, okul ile ev ortamı arasında bir bağ kurmak zorundasınız. Yani çocuğunuzun okulda öğrendiklerini size aktarmalarına olanak tanımalısınız. Eğer çocuğunuzun okulda öğrendiklerini büyük bir heyecan ve şevkle evde dinlerseniz, onlarda “ben değerliyim”  duygusunun oluşmasını sağlarsınız. Değer görmek, fark edilmenin önünü açar. Böylece çocuğunuz kendisini başkalarına kanıtlama gayreti içerisinde olmaz. Özgüven duygusu gelişir ve daha yaratıcı bir birey olur.

Çocuğunuzla, birlikte zaman geçirebileceğiniz ev oturumları yaratmaya çalışın. Mesala en azından akşam yemeğini birlikte yiyebilirsiniz. Ya da sık aralıklarda sohbet edebileceğiniz ortamlar yaratarak, paylaşımlarınızı gerçekleştirebilirsiniz. Paylaşımda bulunmak, baş edebilecekleri sorunlar karşısında çözüm önerileri aramalarına fırsat tanımanızla, çocuğunuza problem çözme becerileri kazandırmış olursunuz.

Televizyon, bilgisayar, internet gibi aile içi iletişimi pasifleştirecek unsurların mümkün olduğunca sınırlı ve süreli kullanmalısınız. Hele bu tür unsurların ev ortamına hâkim olmasına fırsat vermemelisiniz.

Diğer önemli bir konuda, evinizde entelektüel bir iklim oluşturmalısınız. Çocuğunuz anne-babanın, kitap, gazete, dergi okuduğunu görmelidir. Hatta okuduğunuz şeyde önemli gördüğünüz kısımları çocuğunuzla birlikte ele alıp tartışabilirsiniz. Bu, onların zihinsel süreçlerinde muhakeme gücünün artmasına neden olur.

Günlük ya da haftalık yaşantılarını yoğun programlarla doldurmayın. Spor, müzik, ders çalışma gibi faaliyetlere endeksli yoğun ve ağır bir programın olması kendilerine ayıracak zamanlarının olmamasına neden olur. Bunun yerine, beyin fırtınası yapabilecekleri, yaratıcılıklarını ortaya koyabilecekleri ve kendilerine ayırabilecekleri zamanları olmalıdır.

Son olarak, çocuğunuzun sadece karne başarısını değil, hayata dair tüm başarılarını, üretkenliklerini görmeli ve tebrik etmelisiniz. Ama şu mesajı kesinlikle vermemelisiniz. Başarılı olduğunda ilgi ve sevgi görürsün, başarılı olmadığında eleştirilirsin. Başarı ve başarısızlığa odaklı övgü ya da eleştiri yapılması durumu kişiliklerini değerlendirmelerine yol açar.

İLHAN SEVİN

Eğitimci