İlhan Sevin

  2019 → 2020: Hafif Düşüş (-%3,6)

• Pandemi Belirsizliği: COVID-19'un ilk etkileriyle sınav hazırlıkları sekteye uğradı. Bazı adaylar sınavdan çekildi.
• Kaygı ortamı: Eğitim sistemine ve geleceğe dair belirsizlik, başvuruları sınırlı da olsa etkiledi.

  2020 → 2021: Kısmi Toparlanma (+%7,5)

• Pandemiye alışma: Online eğitim ve sınav sistemine öğrenciler daha fazla adapte oldu.
• Mezun adayların dönüşü: 2020’de sınava girmeyen veya erteleyen mezunlar yeniden denedi.

  2021 → 2022: Barajların Kaldırılmasıyla Sıçrama (+%24,4)

• Kritik reform: YÖK’ün aldığı kararla TYT ve AYT baraj puanları kaldırıldı.
• Psikolojik rahatlama: “Sınava girip bir şey kaybetmem” mantığı yaygınlaştı.
• Aday sayısında patlama: 635 bin kişi daha sisteme dahil oldu, birçok düşük motivasyonlu aday bile sınava girdi.

  2022 → 2023: Rekor Seviyeye Ulaşım (+%8,8)

• Deprem etkisi: 2023’teki büyük deprem sonrası devlet, başvuruları ücretsiz yaptı, ek kontenjanlar tanındı.
• Sosyal destek ve teşvik: Bu uygulamalar başvuru sayısını artırdı.
• “Son şans” algısı: Baraj kaldırılmasıyla sistemin kalıcı hale gelip gelmeyeceği belirsizdi, bazı öğrenciler fırsatı kaçırmak istemedi.

  2023 → 2024: Düşüş Başlıyor (-%11,5)

• “Çift doğumlu” neslin sona ermesi: 2004 ve 2005 doğumluların birlikte girdiği büyük kalabalık gruplar mezun oldu.
• Açık lise politikaları: 2024’te açık liseye geçişler kısıtlandı. Bu da sistem dışına çıkmak isteyen öğrencileri engelledi.
• Ekonomik gerçekler: Üniversite bitirenlerin iş bulma zorluğu sınava olan ilgiyi gölgeledi.

 2024 → 2025: Sert Düşüş (-%18,0)

• En sert yıllık düşüş: 560 binden fazla azalma, sistemdeki büyük dönüşümün işareti.
• Mezun sayısı azaldı: 2024’te üniversiteye yerleşenlerin büyük kısmı sistemi terk etti, “ikinci kez deneyen mezun” sayısı düştü.
• Gelecek planları çeşitleniyor:
• Yurt dışı eğilimleri: Öğrenciler giderek daha fazla yurtdışında eğitim arayışında.
• Alternatif yollar: Kodlama okulları, mesleki kurslar, staj programları gibi alanlara yöneliş arttı.
• Açık lise düzenlemesi devam ediyor: Bu politika hâlâ sistem dışı öğrenci üretimini azaltıyor.
• Motivasyon sorunu derinleşiyor: Artık sadece diploma sahibi olmak yetmiyor; iş garantisi sunmayan bir sistem, öğrenciyi cezbetmiyor.

  Genel Değerlendirme

• Zirve ve Düşüş Döngüsü: 2022–2023’te tırmanış, 2024–2025’te ise sert bir çözülme yaşandı.
• 2025 seviyesi: YKS başvuru sayısı yeniden 2021 seviyesine gerileyerek “doygunluk” ve “geri çekilme” evresine girdi.
• Üniversite tek yol değil: Gençler artık kariyerlerini sadece üniversite diplomasına bağlamıyor.
• Sistem sürdürülebilir değilse, motivasyon da sürdürülemez. Bu nedenle ÖSYM ve YÖK’ün hem sınav sisteminde hem yükseköğretimde yeni reformlara ihtiyaç duyduğu açık.